Các địa danh lịch sử ở Istanbul

Hagia Sophia được xây dựng vào thế kỷ thứ sáu dưới thời trị vì của Hoàng đế Byzantine Justinian I. Vòm trung tâm rộng lớn của nó đã biến đổi lịch sử kiến trúc và khiến công trình trở thành biểu tượng của Constantinople đế quốc.

Qua nhiều thế kỷ, công trình từng là nhà thờ, nhà thờ Hồi giáo, bảo tàng rồi lại một lần nữa là nhà thờ Hồi giáo. Lịch sử đa lớp này hiện rõ trên các bề mặt đá cẩm thạch, những cổng đi kiểu đế vương, các tấm bảng viết thư pháp và những mảnh ghép khảm Cơ Đốc còn tồn tại.

Du khách nên chú ý đến quy mô của không gian trung tâm thay vì vội vàng đi qua công trình. Mối liên hệ giữa mái vòm, các vòm đỡ và các dãy hành lang giải thích vì sao Hagia Sophia đã ảnh hưởng đến kiến trúc tôn giáo trong nhiều thế kỷ.

Cung điện Topkapı là trung tâm hành chính và nơi cư trú của triều đình Ottoman trong suốt gần bốn thế kỷ. Không giống nhiều cung điện châu Âu được xây dựng xoay quanh một công trình đồ sộ duy nhất, Topkapı phát triển như một chuỗi các sân trong, khu vườn, các công trình pavilon và những không gian nghi lễ được kiểm soát.

Quần thể cung điện bao gồm Hội đồng Hoàng gia, bếp hoàng gia, các bộ sưu tập ngân khố, những di vật thiêng liêng, các cổng nghi lễ và các điểm ngắm nhìn hướng ra eo Bosphorus và Vịnh Golden Horn. Khu Harem, nếu được đưa vào lịch thăm quan, sẽ bổ sung thêm bối cảnh quan trọng về đời sống riêng tư và tổ chức nội bộ của hoàng gia.

Topkapı cần nhiều thời gian hơn so với nhiều điểm tham quan lân cận. Di chuyển chậm rãi qua các sân trong giúp du khách hiểu cách việc tiếp cận dần dần bị hạn chế hơn khi tiến gần tới các khu vực riêng tư của vị sultan.

Basilica Cistern là một bể chứa nước ngầm được xây dựng trong thời kỳ Byzantine để cung cấp cho trung tâm đế chế. Các dãy cột đá của nó tạo nên cảm giác như một cung điện bị chìm bên dưới những con đường ở Sultanahmet.

Những đặc điểm dễ nhận thấy nhất là hai bệ đầu Medusa, được tái sử dụng từ các công trình La Mã trước đó. Nguồn gốc xuất xứ chính xác ban đầu của chúng chưa được chắc chắn, nhưng chúng cho thấy vật liệu xây dựng thường xuyên được tận dụng lại ở Constantinople.

Cột khóc, lối đi nâng cao và những phản chiếu trên mặt nước góp phần tạo nên bầu không khí. Ngoài vẻ đẹp thị giác, bể chứa này còn giúp hiểu rõ các hệ thống kỹ thuật cần thiết để hỗ trợ một thủ đô đế chế lớn.

Nhà thờ Hồi giáo Sultan Ahmed, thường được biết đến với tên gọi Nhà thờ Hồi giáo Xanh, được xây dựng vào đầu thế kỷ XVII đối diện với Hagia Sophia. Vị trí của nó đã tạo ra một mối quan hệ thị giác có chủ ý giữa kiến trúc đế quốc Ottoman và Byzantine.

Tên gọi phổ biến xuất phát từ những viên gạch İznik tông xanh được sử dụng khắp nội thất. Ngôi đền cũng được nhận diện bởi sáu tháp minaret, các mái vòm xếp tầng và sân courtyard rộng lớn.

Vì vẫn là một nhà thờ Hồi giáo đang hoạt động nên lịch sắp xếp tham quan có thể thay đổi tùy theo giờ cầu nguyện. Cần ăn mặc kín đáo và cư xử lịch sự. Trải nghiệm này nên được tiếp cận như một chuyến thăm một không gian tôn giáo đang hiện hữu, thay vì chỉ coi đó là một điểm tham quan kiến trúc.

Quảng trường mở bên cạnh Nhà thờ Hồi giáo Xanh được hình thành theo đường nét của Đấu trường cổ kính ở Constantinople. Trong thời kỳ Byzantine, đây là bối cảnh diễn ra các cuộc đua xe ngựa, các nghi lễ của hoàng gia, các cuộc tụ họp chính trị và các lễ kỷ niệm công cộng.

Các di tích còn tồn tại bao gồm Tượng đài Obelisk của Ai Cập, Cột Serpent và Obelisk bị bao tường. Mặc dù chỗ ngồi và đường đua nguyên bản không còn nhìn thấy nữa, các di tích này cho thấy bản chất mang tính quốc tế của kinh đô Byzantine.

Hippodrome rất dễ bị bỏ qua vì ngày nay nó hoạt động như một quảng trường công cộng. Dành vài phút để quan sát các di tích sẽ bổ sung thêm bối cảnh lịch sử quý giá trước khi ghé thăm Hagia Sophia hoặc Nhà thờ Hồi giáo Xanh.

Grand Bazaar bắt đầu được phát triển ngay sau cuộc chinh phục Constantinople của người Ottoman. Qua thời gian, nơi này mở rộng thành một khu thương mại phức hợp với các con phố có mái che, xưởng sản xuất, nhà kho, nhà trọ và các khu vực buôn bán chuyên biệt.

Ngày nay, khu chợ nổi tiếng với trang sức, thảm, các sản phẩm da, đồ gốm, dệt may, đồ cổ và đồ lưu niệm. Tuy nhiên, giá trị lịch sử của nó nằm ở vai trò trong tổ chức kinh tế của Istanbul thời Ottoman.

Du khách không cần phải đi qua mọi con phố. Cách tiếp cận thú vị hơn là vào bằng một cổng, khám phá một số lối đi trung tâm và quan sát các chi tiết kiến trúc phía trên mặt tiền cửa hàng. Khu vực xung quanh Beyazıt và Mahmutpaşa cũng có các công trình thương mại mang tính lịch sử và các tuyến phố mua sắm địa phương.

Nhà thờ Hồi giáo Süleymaniye được Sultan Süleyman Đấng Nhân từ cho xây dựng và do kiến trúc sư hoàng gia Mimar Sinan thiết kế. Vị trí trên đỉnh đồi của nó khiến nơi đây trở thành một phần không thể thiếu trong đường chân trời lịch sử của Istanbul.

Ban đầu, nhà thờ Hồi giáo là một phần của một quần thể xã hội lớn hơn, bao gồm các công trình giáo dục, bếp, cơ sở y tế và các tổ chức từ thiện. Điều này phản ánh quan niệm của người Ottoman về một quần thể nhà thờ Hồi giáo vừa là trung tâm tôn giáo vừa là trung tâm công cộng.

Bên trong có cảm giác kiềm chế hơn so với Nhà thờ Hồi giáo Xanh, nhưng các tỉ lệ, ánh sáng tự nhiên và sự cân bằng trong cấu trúc thể hiện rõ cách tiếp cận kiến trúc của Sinan. Các sân hiên xung quanh mang lại tầm nhìn rộng mở ra Vịnh Golden Horn.

Tháp Galata được người Genoese xây dựng trong thời kỳ trung cổ, khi Galata phát triển như một khu định cư thương mại được củng cố, nằm trên bờ đối diện Golden Horn so với Constantinople.

Sau cuộc chinh phục của Ottoman, tháp đã đảm nhiệm một số chức năng, bao gồm quan sát và phát hiện cháy. Những mục đích sử dụng thay đổi của nó phản ánh sự chuyển biến của Galata từ một thuộc địa Genoese thành khu đô thị Ottoman, và sau đó là một khu đô thị mang tính đa văn hóa.

Tầng quan sát mang đến tầm nhìn rõ ràng về Bán đảo Lịch sử, eo Bosphorus, Vịnh Vàng và thành phố hiện đại. Nhìn về phía Sultanahmet từ Galata cũng giúp du khách hiểu mối quan hệ địa lý giữa trung tâm đế chế xưa và các khu thương mại phía bắc.

Cung điện Dolmabahçe là biểu tượng cho giai đoạn muộn hơn trong lịch sử đế chế của người Ottoman. Được xây dọc theo eo Bosphorus vào thế kỷ XIX, nó đã thay thế Cung điện Topkapı làm nơi ở hành chính chính của các vị vua Ottoman.

Các sảnh nghi lễ, mặt tiền hướng ra sông, các cầu thang được trang trí và nội thất chịu ảnh hưởng châu Âu khác biệt đáng kể so với cách tổ chức theo kiểu sân trong của Cung điện Topkapı. Việc tham quan cả hai cung điện giúp có một sự so sánh rõ ràng giữa thời kỳ Ottoman cổ điển và giai đoạn Ottoman về sau.

Cung điện này cũng gắn liền với những năm đầu của Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ, bởi vì Mustafa Kemal Atatürk đã sử dụng nơi đây trong các lần lưu trú ở Istanbul và qua đời tại đây vào năm 1938.

Tường Theodosian tạo thành hệ thống phòng thủ trên bộ chính của Constantinople. Cách bố trí nhiều lớp của các tháp, tường trong, tường ngoài và các không gian phòng thủ đã giúp bảo vệ thành phố trong suốt nhiều thế kỷ.

Một số đoạn lớn vẫn còn nhìn thấy được giữa Biển Marmara và Vịnh Golden Horn. Một vài khu vực đã được trùng tu, trong khi những khu khác vẫn tồn tại trong trạng thái bị chia cắt hơn, dọc theo các tuyến đường hiện đại, khu dân cư và công viên.

Các bức tường nên được khám phá ở những đoạn được lựa chọn thay vì đi bộ liên tục như một tuyến duy nhất. Những khu vực gần Edirnekapı và Yedikule là điểm bắt đầu hữu ích cho du khách quan tâm đến lịch sử quân sự và quy mô vật chất của Constantinople thời Byzantine.

Nhà thờ Hồi giáo Kariye, trước đây được biết đến là Nhà thờ Chúa Cứu Thế Thánh (Church of the Holy Saviour) ở Chora, đặc biệt quan trọng nhờ các bức khảm Byzantine và tranh frescoes. Phần trang trí thể hiện các câu chuyện Kinh Thánh qua những nhân vật chi tiết, bối cảnh kiến trúc và các cảnh giàu biểu cảm.

Tên “Chora” chỉ vị trí trước đây của tòa nhà nằm ngoài các bức tường ban đầu của Constantinople. Khi thành phố mở rộng, nhà thờ trở thành một phần của khu vực đô thị gần các Vùng Tường Theodosian về sau.

Mặc dù nhỏ hơn Hagia Sophia, Kariye lại mang đến cái nhìn gần gũi hơn về các truyền thống nghệ thuật Byzantine. Nơi đây phù hợp đặc biệt cho một tuyến tham quan đi qua Edirnekapı, các bức tường thành, Balat và Vịnh Golden Horn.

Bảo tàng Khảo cổ Istanbul cung cấp bối cảnh thiết yếu cho nhiều công trình được nhìn thấy quanh thành phố. Bộ sưu tập của họ bao gồm các hiện vật từ Anatolia, Mesopotamia, Cận Đông cổ đại, thế giới Hy Lạp và La Mã, cùng với thời kỳ Ottoman.

Tổ hợp bảo tàng này đặc biệt hữu ích cho du khách muốn hiểu các nền văn minh đã ảnh hưởng đến Istanbul trước và trong thời kỳ Byzantine. Các tác phẩm điêu khắc, quan tài đá (sarcophagi), văn khắc và những mảnh ghép kiến trúc nối thành phố với một vùng lịch sử rộng lớn hơn nhiều.

Vị trí gần Cung điện Topkapı và Công viên Gülhane giúp nơi đây phù hợp để đưa vào một ngày tham quan tập trung vào lịch sử, dù việc khám phá các bộ sưu tập đúng cách cần thêm thời gian.