Ιστορικά Μνημεία στην Istanbul

Η Αγία Σοφία χτίστηκε τον έκτο αιώνα κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Βυζαντινού Αυτοκράτορα Ιουστινιανού Α΄. Ο τεράστιος κεντρικός της θόλος άλλαξε την ιστορία της αρχιτεκτονικής και έκανε το κτίσμα σύμβολο της αυτοκρατορικής Κωνσταντινούπολης.

Μέσα στους αιώνες, το κτίριο λειτούργησε ως καθεδρικός ναός, τζαμί, μουσείο και ξανά ως τζαμί. Αυτή η πολυστρωματική ιστορία φαίνεται στις μαρμάρινες επιφάνειές του, στις αυτοκρατορικές πύλες, στα καλλιγραφικά πάνελ και στα σωζόμενα χριστιανικά ψηφιδωτά.

Οι επισκέπτες θα πρέπει να δώσουν προσοχή στην κλίμακα του κεντρικού χώρου αντί να βιάζονται να περάσουν από το κτίριο. Η σχέση ανάμεσα στον τρούλο, στις υποστηρικτικές καμάρες και στις στοές εξηγεί γιατί η Αγία Σοφία επηρέασε τη θρησκευτική αρχιτεκτονική επί αιώνες.

Το Παλάτι Τοπκαπί υπηρέτησε ως διοικητικό και κατοικιακό κέντρο της οθωμανικής αυλής για σχεδόν τέσσερις αιώνες. Σε αντίθεση με πολλά ευρωπαϊκά παλάτια που χτίστηκαν γύρω από μία μόνο μνημειακή κατασκευή, το Τοπκαπί αναπτύχθηκε ως μια ακολουθία αυλών, κήπων, περιπτέρων και ελεγχόμενων χώρων τελετουργιών.

Το συγκρότημα του παλατιού περιλαμβάνει το Αυτοκρατορικό Συμβούλιο, τις βασιλικές κουζίνες, συλλογές του θησαυροφυλακίου, ιερές λειψανοθήκες, τελετουργικές πύλες και σημεία θέας που εποπτεύουν τον Βόσπορο και τον Κεράτιο Κόλπο. Το Χαρέμι, όταν περιλαμβάνεται σε μια επίσκεψη, προσθέτει σημαντικό πλαίσιο για την ιδιωτική ζωή και την εσωτερική οργάνωση του αυτοκρατορικού οίκου.

Το Τοπκαπί απαιτεί περισσότερο χρόνο από πολλές κοντινές αξιοθέατα. Η αργή περιήγηση ανάμεσα στις αυλές βοηθά τους επισκέπτες να κατανοήσουν πώς η πρόσβαση γινόταν ολοένα και πιο περιορισμένη καθώς πλησίαζαν τις ιδιωτικές περιοχές του σουλτάνου.

Η Δεξαμενή της Βασιλικής είναι μια υπόγεια δεξαμενή νερού που χτίστηκε κατά τη βυζαντινή περίοδο για να τροφοδοτεί το αυτοκρατορικό κέντρο. Οι σειρές από πέτρινους κίονες δημιουργούν την αίσθηση ενός βυθισμένου παλατιού κάτω από τους δρόμους της Σουλταναμέτ.

Τα πιο αναγνωρίσιμα στοιχεία είναι οι δύο βάσεις κεφαλιών Μέδουσας, οι οποίες επαναχρησιμοποιήθηκαν από παλαιότερες ρωμαϊκές κατασκευές. Η ακριβής αρχική τους προέλευση είναι αβέβαιη, αλλά δείχνουν πώς τα οικοδομικά υλικά συχνά επαναχρησιμοποιούνταν στην Κωνσταντινούπολη.

Η Κλαίουσα Στήλη, οι υπερυψωμένοι διάδρομοι και οι αντανακλάσεις πάνω στο νερό ενισχύουν την ατμόσφαιρα. Πέρα από την οπτική της γοητεία, η δεξαμενή προσφέρει μια εικόνα για τα συστήματα μηχανικής που απαιτούνται για να υποστηριχθεί μια μεγάλη αυτοκρατορική πρωτεύουσα.

Το Τζαμί του Σουλτάνου Αχμέτ, γνωστό συνήθως ως Μπλε Τζαμί, χτίστηκε στις αρχές του 17ου αιώνα απέναντι από την Αγία Σοφία. Η θέση του δημιούργησε μια σκόπιμη οπτική σχέση ανάμεσα στην οθωμανική και τη βυζαντινή αυτοκρατορική αρχιτεκτονική.

Η δημοφιλής ονομασία προέρχεται από τα κεραμικά πλακίδια İznik με μπλε αποχρώσεις που χρησιμοποιούνται σε όλο τον εσωτερικό χώρο. Το τζαμί αναγνωρίζεται επίσης από τους έξι μιναρέδες του, τους καταρράκτες θόλους και τη μεγάλη αυλή.

Καθώς παραμένει ενεργό τέμενος, οι επισκέψεις ενδέχεται να αλλάζουν γύρω από τις ώρες προσευχής. Απαιτείται σεμνή ενδυμασία και σεβαστή συμπεριφορά. Η εμπειρία προσεγγίζεται καλύτερα ως επίσκεψη σε έναν ζωντανό θρησκευτικό χώρο, παρά μόνο ως αρχιτεκτονικό αξιοθέατο.

Η ανοιχτή πλατεία δίπλα στο Μπλε Τζαμί ακολουθεί το περίγραμμα του αρχαίου Ιππόδρομου της Κωνσταντινούπολης. Κατά τη βυζαντινή περίοδο, αυτός ήταν ο χώρος για αγώνες αρμάτων, αυτοκρατορικές τελετές, πολιτικές συγκεντρώσεις και δημόσιους εορτασμούς.

Τα διατηρημένα μνημεία περιλαμβάνουν τον Αιγυπτιακό Οβελίσκο, την Κολόνα του Όφεως και τον Οβελίσκο με τα Τείχη. Αν και οι αρχικές θέσεις και ο ιππόδρομος δεν είναι πλέον ορατά, αυτά τα μνημεία αποκαλύπτουν τον διεθνή χαρακτήρα της βυζαντινής πρωτεύουσας.

Το Ιπποδρόμιο είναι εύκολο να το παραβλέψει κανείς, επειδή σήμερα λειτουργεί ως δημόσια πλατεία. Το να αφιερώσετε λίγα λεπτά για να εξετάσετε τα μνημεία προσθέτει πολύτιμο ιστορικό πλαίσιο πριν επισκεφθείτε την Αγία Σοφία ή το Μπλε Τζαμί.

Η Μεγάλη Βασιλική Άγορά άρχισε να αναπτύσσεται λίγο μετά την οθωμανική κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης. Με τον καιρό, επεκτάθηκε σε μια πολύπλοκη εμπορική περιοχή που περιλάμβανε στεγασμένους δρόμους, εργαστήρια, αποθηκευτικά κτίρια, πανδοχεία και ειδικευμένες εμπορικές ζώνες.

Σήμερα, η αγορά είναι γνωστή για κοσμήματα, χαλιά, είδη δερματίνης, κεραμικά, υφάσματα, αντίκες και σουβενίρ. Η ιστορική της σημασία, ωστόσο, οφείλεται στον ρόλο της στην οικονομική οργάνωση της Οθωμανικής Κωνσταντινούπολης.

Οι επισκέπτες δεν χρειάζεται να καλύψουν κάθε δρόμο. Μια πιο ευχάριστη προσέγγιση είναι να μπουν από μία πύλη, να εξερευνήσουν αρκετούς κεντρικούς διαδρόμους και να παρατηρήσουν τις αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες πάνω από τις βιτρίνες των καταστημάτων. Οι γύρω περιοχές Μπεζαζήτ και Μαχμούτπασα περιέχουν επίσης ιστορικά εμπορικά κτίρια και τοπικούς εμπορικούς δρόμους.

Το Τζαμί Σουλεϊμανιγιέ ανατέθηκε από τον σουλτάνο Σουλεϊμάν τον Μεγαλοπρεπή και σχεδιάστηκε από τον αυτοκρατορικό αρχιτέκτονα Μιμάρ Σινάν. Η τοποθεσία του στην κορυφή του λόφου το καθιστά καθοριστικό μέρος του ιστορικού ορίζοντα της Κωνσταντινούπολης.

Το τζαμί αρχικά αποτελούσε μέρος ενός μεγαλύτερου κοινωνικού συγκροτήματος, το οποίο περιλάμβανε εκπαιδευτικά κτίρια, κουζίνες, ιατρικές εγκαταστάσεις και φιλανθρωπικά ιδρύματα. Αυτό αντανακλά την οθωμανική αντίληψη για ένα συγκρότημα τζαμιού ως τόσο θρησκευτικό όσο και πολιτικό κέντρο.

Το εσωτερικό μοιάζει πιο συγκρατημένο από το Μπλε Τζαμί, αλλά οι αναλογίες του, το φυσικό φως και η δομική ισορροπία αναδεικνύουν την αρχιτεκτονική προσέγγιση του Σινάν. Οι γύρω βεράντες προσφέρουν ευρείες θέας πάνω από τον Κεράτιο Κόλπο.

Ο Πύργος της Γαλατά χτίστηκε από τους Γενουάτες κατά τη μεσαιωνική περίοδο, όταν η Γαλατά αναπτυσσόταν ως οχυρωμένος εμπορικός οικισμός απέναντι από τον Κεράτιο Κόλπο από την Κωνσταντινούπολη.

Μετά την οθωμανική κατάκτηση, ο πύργος εξυπηρέτησε διάφορες λειτουργίες, μεταξύ άλλων παρατηρήσεις και ανίχνευση πυρκαγιάς. Οι μεταβαλλόμενες χρήσεις του αποτυπώνουν τη μεταμόρφωση της Γαλατά από γενουατική αποικία σε οθωμανική και αργότερα κοσμοπολίτικη αστική συνοικία.

Το επίπεδο παρατήρησης προσφέρει καθαρή θέα στη Ιστορική Χερσόνησο, τον Βόσπορο, τον Χρυσό Κέρας και στη σύγχρονη πόλη. Κοιτάζοντας προς το Σουλταναμέτ από τη Γαλατά, βοηθά επίσης τους επισκέπτες να κατανοήσουν τη γεωγραφική σχέση ανάμεσα στον παλιό αυτοκρατορικό πυρήνα και στις βόρειες εμπορικές συνοικίες.

Το Ανάκτορο Ντολμάμπαχτσε αντιπροσωπεύει ένα μεταγενέστερο στάδιο της οθωμανικής αυτοκρατορικής ιστορίας. Χτισμένο κατά μήκος του Βοσπόρου τον 19ο αιώνα, αντικατέστησε το Ανάκτορο Τοπκαπί ως κύρια διοικητική κατοικία των Οθωμανών σουλτάνων.

Οι τελετουργικές αίθουσες, η πρόσοψη προς το νερό, οι διακοσμημένες σκάλες και τα εσωτερικά με ευρωπαϊκή επιρροή διαφέρουν σημαντικά από την οργάνωση του συγκροτήματος γύρω από την αυλή στο Παλάτι Τοπκαπί. Η επίσκεψη και στα δύο παλάτια προσφέρει μια σαφή σύγκριση ανάμεσα στην κλασική και την ύστερη οθωμανική περίοδο.

Το παλάτι συνδέεται επίσης με τα πρώτα χρόνια της Τουρκικής Δημοκρατίας, επειδή ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ το χρησιμοποίησε κατά τις διαμονές του στην Κωνσταντινούπολη και πέθανε εκεί το 1938.

Τα Τείχη των Θεοδοσιανών αποτέλεσαν το κύριο αμυντικό σύστημα της Κωνσταντινούπολης. Η πολυστρωματική διάταξη πύργων, εσωτερικών τειχών, εξωτερικών τειχών και αμυντικών χώρων βοήθησε στην προστασία της πόλης για αιώνες.

Μεγάλες ενότητες παραμένουν ορατές ανάμεσα στη Θάλασσα του Μαρμαρά και τον Κεράτιο Κόλπο. Ορισμένες περιοχές έχουν αποκατασταθεί, ενώ άλλες διατηρούνται σε πιο αποσπασματική κατάσταση παράλληλα με σύγχρονους δρόμους, γειτονιές και πάρκα.

Τα τείχη είναι καλύτερο να τα εξερευνήσει κανείς σε επιλεγμένα τμήματα, παρά ως μία συνεχόμενη βόλτα. Οι περιοχές κοντά στην Εδιρνέκαπου και στη Γεντί Κουλέ προσφέρουν χρήσιμα σημεία εκκίνησης για επισκέπτες που ενδιαφέρονται για τη στρατιωτική ιστορία και τη σωματική κλίμακα της βυζαντινής Κωνσταντινούπολης.

Το Τζαμί Kariye, ιστορικά γνωστό ως η Εκκλησία του Αγίου Σωτήρος στο Chora, είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα βυζαντινά ψηφιδωτά και τις τοιχογραφίες του. Η διακόσμηση παρουσιάζει βιβλικές αφηγήσεις μέσα από λεπτομερείς μορφές, αρχιτεκτονικά περιβάλλοντα και εκφραστικές σκηνές.

Το όνομα «Chora» αναφερόταν στην παλαιότερη θέση του κτηρίου έξω από τα αρχικά τείχη της Κωνσταντινούπολης. Καθώς η πόλη επεκτεινόταν, η εκκλησία έγινε μέρος της αστικής περιοχής κοντά στα μεταγενέστερα Τείχη των Θεοδοσιανών.

Αν και μικρότερο από την Αγία Σοφία, το Kariye προσφέρει μια πιο οικεία εικόνα των βυζαντινών καλλιτεχνικών παραδόσεων. Ταιριάζει ιδιαίτερα σε μια διαδρομή που καλύπτει την Edirnekapı, τα τείχη της πόλης, το Balat και τον Κεράτιο Κόλπο.

Τα Αρχαιολογικά Μουσεία Κωνσταντινούπολης παρέχουν ουσιαστικό πλαίσιο για πολλά από τα μνημεία που φαίνονται σε όλη την πόλη. Οι συλλογές τους περιλαμβάνουν αντικείμενα από την Ανατολία, τη Μεσοποταμία, την αρχαία Εγγύς Ανατολή, τον ελληνικό και ρωμαϊκό κόσμο και την οθωμανική περίοδο.

Το συγκρότημα του μουσείου είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για τους επισκέπτες που θέλουν να κατανοήσουν τους πολιτισμούς που επηρέασαν την Κωνσταντινούπολη πριν και κατά τη βυζαντινή εποχή. Γλυπτά, σαρκοφάγοι, επιγραφές και αρχιτεκτονικά αποσπάσματα συνδέουν την πόλη με μια πολύ ευρύτερη ιστορική περιοχή.

Η τοποθεσία του κοντά στο Παλάτι Τοπκαπί και στο Πάρκο Γκιουλχάνε το καθιστά πρακτικό για να το εντάξετε σε μια ημέρα με επίκεντρο την ιστορία, παρόλο που η σωστή εξερεύνηση των συλλογών απαιτεί επιπλέον χρόνο.