Ιστορικά Μνημεία στην Istanbul

Η Αγία Σοφία κατασκευάστηκε τον έκτο αιώνα κατά τη βασιλεία του Βυζαντινού Αυτοκράτορα Ιουστινιανού Α΄. Ο τεράστιος κεντρικός της τρούλος άλλαξε την ιστορία της αρχιτεκτονικής και έκανε το κτίσμα σύμβολο της αυτοκρατορικής Κωνσταντινούπολης.

Πέρασαν αιώνες κατά τους οποίους το κτίριο λειτούργησε ως καθεδρικός ναός, ως τζαμί, ως μουσείο και ξανά ως τζαμί. Αυτή η στρωματοποιημένη ιστορία διακρίνεται στις μαρμάρινες επιφάνειές του, στις αυτοκρατορικές θύρες, στα καλλιγραφικά πάνελ και στα σωζόμενα χριστιανικά ψηφιδωτά.

Οι επισκέπτες θα πρέπει να δώσουν προσοχή στην κλίμακα του κεντρικού χώρου αντί να βιάζονται να διασχίσουν το κτίριο. Η σχέση ανάμεσα στον τρούλο, τα φέροντα τόξα και τις στοές εξηγεί γιατί η Αγία Σοφία επηρέασε τη θρησκευτική αρχιτεκτονική για αιώνες.

Το Ανάκτορο Τοπκαπί λειτούργησε ως διοικητικό και κατοικητήριο κέντρο της Οθωμανικής αυλής για σχεδόν τέσσερις αιώνες. Σε αντίθεση με πολλά ευρωπαϊκά ανάκτορα που χτίστηκαν γύρω από μία μόνο μνημειώδη κατασκευή, το Τοπκαπί αναπτύχθηκε ως μια ακολουθία αυλών, κήπων, περιπτέρων και ελεγχόμενων τελετουργικών χώρων.

Το συγκρότημα του ανακτόρου περιλαμβάνει το Αυτοκρατορικό Συμβούλιο, τις βασιλικές κουζίνες, συλλογές του θησαυροφυλακίου, ιερές λείψανα, τελετουργικές πύλες και σημεία θέασης με θέα στον Βόσπορο και τον Κεράτιο Κόλπο. Το Χαρέμι, όταν περιλαμβάνεται σε μια επίσκεψη, προσθέτει σημαντικό πλαίσιο για την ιδιωτική ζωή και την εσωτερική οργάνωση της αυτοκρατορικής οικογένειας.

Το Τοπκαπί απαιτεί περισσότερο χρόνο από πολλές κοντινές αξιοθέατα. Το να προχωρά κανείς αργά μέσα από τις αυλές βοηθά τους επισκέπτες να κατανοήσουν πώς η πρόσβαση γινόταν ολοένα πιο περιορισμένη όσο πλησίαζαν τις ιδιωτικές περιοχές του σουλτάνου.

Η Κιβωτός των Βασιλικών Δεξαμενών είναι μια υπόγεια δεξαμενή νερού που κατασκευάστηκε κατά τη βυζαντινή περίοδο για να τροφοδοτεί το αυτοκρατορικό κέντρο. Οι σειρές των λίθινων κιονοστοιχιών της δημιουργούν την αίσθηση ενός βυθισμένου παλατιού κάτω από τους δρόμους του Σουλταναχμέτ.

Τα πιο αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά είναι οι δύο βάσεις με κεφαλές Μέδουσας, οι οποίες επαναχρησιμοποιήθηκαν από προγενέστερες ρωμαϊκές κατασκευές. Η ακριβής αρχική τους πηγή είναι αβέβαιη, αλλά δείχνουν πώς τα οικοδομικά υλικά συχνά επαναχρησιμοποιούνταν στην Κωνσταντινούπολη.

Η κολόνα των δακρύων, οι υπερυψωμένες διάδρομοι και οι αντανακλάσεις πάνω στο νερό ενισχύουν την ατμόσφαιρα. Πέρα από τη δελεαστική της εικόνα, η δεξαμενή προσφέρει μια εικόνα για τα τεχνικά συστήματα που απαιτούνταν για να υποστηριχθεί μια μεγάλη αυτοκρατορική πρωτεύουσα.

Το Τζαμί του Σουλτάνου Αχμέτ, γνωστό ευρέως ως Μπλε Τζαμί, χτίστηκε στις αρχές του 17ου αιώνα απέναντι από την Αγία Σοφία. Η θέση του δημιούργησε μια εσκεμμένη οπτική σχέση ανάμεσα στην οθωμανική και τη βυζαντινή αυτοκρατορική αρχιτεκτονική.

Το δημοφιλές όνομα προέρχεται από τα πλακάκια İznik με μπλε αποχρώσεις που χρησιμοποιούνται σε όλο το εσωτερικό. Το τζαμί αναγνωρίζεται επίσης από τους έξι μιναρέδες του, τους καταρράκτες θόλους και τη μεγάλη αυλή.

Καθώς παραμένει ενεργό μουσουλμανικό τέμενος, οι επισκέψεις ενδέχεται να αλλάζουν γύρω από τις ώρες της προσευχής. Απαιτείται σεμνός ενδυματολογικός κώδικας και σεβαστή συμπεριφορά. Η εμπειρία είναι καλύτερο να αντιμετωπίζεται ως επίσκεψη σε έναν ζωντανό θρησκευτικό χώρο και όχι μόνο ως αρχιτεκτονικό αξιοθέατο.

Η ανοιχτή πλατεία δίπλα στο Μπλε Τζαμί ακολουθεί το περίγραμμα του αρχαίου Ιππόδρομου της Κωνσταντινούπολης. Κατά τη βυζαντινή περίοδο, αυτός ήταν ο χώρος για ιπποδρομίες, αυτοκρατορικές τελετές, πολιτικές συγκεντρώσεις και δημόσιες γιορτές.

Τα σωζόμενα μνημεία περιλαμβάνουν τον Αιγυπτιακό Οβελίσκο, τη Στήλη του Φιδιού και τον Περιτειχισμένο Οβελίσκο. Αν και τα αρχικά καθίσματα και ο ιππόδρομος δεν είναι πλέον ορατά, αυτά τα μνημεία αποκαλύπτουν τον διεθνή χαρακτήρα της βυζαντινής πρωτεύουσας.

Το Ιππόδρομο είναι εύκολο να τον παραβλέψει κανείς, επειδή λειτουργεί σήμερα ως δημόσια πλατεία. Το να αφιερώσετε μερικά λεπτά για να εξετάσετε τα μνημεία προσθέτει πολύτιμο ιστορικό πλαίσιο πριν επισκεφτείτε την Αγία Σοφία ή το Μπλε Τζαμί.

Το Μεγάλο Παζάρι άρχισε να αναπτύσσεται λίγο μετά την οθωμανική κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης. Με την πάροδο του χρόνου, επεκτάθηκε σε μια σύνθετη εμπορική περιοχή που περιλάμβανε στεγασμένους δρόμους, εργαστήρια, κτίρια αποθήκευσης, πανδοχεία και εξειδικευμένες ζώνες εμπορίου.

Σήμερα, το παζάρι είναι γνωστό για κοσμήματα, χαλιά, είδη από δέρμα, κεραμικά, υφάσματα, αντίκες και αναμνηστικά. Η ιστορική του σημασία, ωστόσο, προκύπτει από τον ρόλο του στην οικονομική οργάνωση της Οθωμανικής Κωνσταντινούπολης.

Οι επισκέπτες δεν χρειάζεται να καλύψουν κάθε δρόμο. Μια πιο ευχάριστη προσέγγιση είναι να μπουν από μία πύλη, να εξερευνήσουν αρκετούς κεντρικούς διαδρόμους και να παρατηρήσουν τις αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες πάνω από τις βιτρίνες των καταστημάτων. Οι γύρω περιοχές Beyazıt και Mahmutpaşa διαθέτουν επίσης ιστορικά εμπορικά κτίρια και τοπικούς εμπορικούς δρόμους.

Το Τέμενος Σουλεϊμανιγιέ ανατέθηκε από τον σουλτάνο Σουλεϊμάν τον Μεγαλοπρεπή και σχεδιάστηκε από τον αυτοκρατορικό αρχιτέκτονα Μιμάρ Σινάν. Η τοποθεσία του στην κορυφή ενός λόφου το καθιστά καθοριστικό τμήμα της ιστορικής γραμμής του ορίζοντα της Κωνσταντινούπολης.

Το τζαμί αρχικά αποτελούσε μέρος ενός μεγαλύτερου κοινωνικού συγκροτήματος που περιλάμβανε εκπαιδευτικά κτίρια, κουζίνες, ιατρικές εγκαταστάσεις και φιλανθρωπικά ιδρύματα. Αυτό αντικατοπτρίζει την οθωμανική αντίληψη για ένα συγκρότημα τζαμιού ως τόσο θρησκευτικό όσο και αστικό κέντρο.

Το εσωτερικό μοιάζει πιο συγκρατημένο από το Μπλε Τζαμί, όμως οι αναλογίες του, το φυσικό φως και η δομική ισορροπία αναδεικνύουν την αρχιτεκτονική προσέγγιση του Σινάν. Οι γύρω ταράτσες προσφέρουν ευρείες θέες πάνω από τον Κεράτιο Κόλπο.

Ο Πύργος της Γαλατά χτίστηκε από τους Γενουάτες κατά τη μεσαιωνική περίοδο, όταν η Γαλατά αναπτύχθηκε ως οχυρωμένη εμπορική εγκατάσταση απέναντι από τον Κεράτιο Κόλπο από την Κωνσταντινούπολη.

Μετά την οθωμανική κατάκτηση, ο πύργος εξυπηρέτησε αρκετές λειτουργίες, όπως παρατήρηση και ανίχνευση πυρκαγιάς. Οι μεταβαλλόμενες χρήσεις του αντανακλούν τη μεταμόρφωση της Γαλατά από γενουατική αποικία σε οθωμανική και αργότερα κοσμοπολίτικη αστική περιοχή.

Το επίπεδο παρατήρησης προσφέρει καθαρή θέα στη Ιστορική Χερσόνησο, τον Βόσπορο, τον Χρυσό Κέρας και τη σύγχρονη πόλη. Αν κοιτάξετε προς το Σουλταναμέτ από τη Γαλατά, βοηθά επίσης τους επισκέπτες να κατανοήσουν τη γεωγραφική σχέση ανάμεσα στο παλιό αυτοκρατορικό κέντρο και στις βόρειες εμπορικές συνοικίες.

Το Ανάκτορο Ντολμαμπαχτσέ αντιπροσωπεύει ένα μεταγενέστερο στάδιο της οθωμανικής αυτοκρατορικής ιστορίας. Χτισμένο κατά μήκος του Βοσπόρου τον δέκατο ένατο αιώνα, αντικατέστησε το Ανάκτορο Τοπκαπί ως η κύρια διοικητική κατοικία των Οθωμανών σουλτάνων.

Οι τελετουργικές αίθουσές του, η προκυμαία όψη του, οι διακοσμημένες σκάλες και τα εσωτερικά με ευρωπαϊκή επιρροή διαφέρουν σημαντικά από την αυλοκεντρική οργάνωση του Ανακτόρου Τοπκαπί. Η επίσκεψη και στα δύο ανάκτορα προσφέρει μια σαφή σύγκριση ανάμεσα στην κλασική και στη μεταγενέστερη οθωμανική περίοδο.

Το ανάκτορο συνδέεται επίσης με τα πρώτα χρόνια της Τουρκικής Δημοκρατίας, επειδή ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ το χρησιμοποίησε κατά τις διαμονές του στην Κωνσταντινούπολη και πέθανε εκεί το 1938.

Τα Θεοδοσιανά Τείχη αποτέλεσαν το κύριο σύστημα χερσαίας άμυνας της Κωνσταντινούπολης. Η πολυστρωματική διάταξη πύργων, εσωτερικών τειχών, εξωτερικών τειχών και αμυντικών χώρων βοήθησε στην προστασία της πόλης για αιώνες.

Μεγάλες ενότητες παραμένουν ορατές ανάμεσα στη Θάλασσα του Μαρμαρά και τον Κερατόμορφο Κόλπο. Ορισμένες περιοχές έχουν αποκατασταθεί, ενώ άλλες διασώζονται σε πιο αποσπασματική κατάσταση παράλληλα με σύγχρονους δρόμους, γειτονιές και πάρκα.

Τα τείχη αξίζει να εξερευνηθούν σε επιλεγμένα τμήματα και όχι ως μια ενιαία συνεχής περιήγηση. Οι περιοχές κοντά στην Εδιρνέκαπι και τη Γεντίκουλ (Yedikule) προσφέρουν χρήσιμα σημεία εκκίνησης για επισκέπτες που ενδιαφέρονται για τη στρατιωτική ιστορία και τη φυσική κλίμακα της βυζαντινής Κωνσταντινούπολης.

Το Τζαμί Καριγιέ, ιστορικά γνωστό ως η Εκκλησία του Αγίου Σωτήρα στη Χώρα, είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα βυζαντινά ψηφιδωτά και τις τοιχογραφίες του. Η διακόσμηση παρουσιάζει βιβλικές αφηγήσεις μέσω λεπτομερών μορφών, αρχιτεκτονικών σκηνικών και εκφραστικών επεισοδίων.

Το όνομα «Χώρα» αναφερόταν στην αρχική θέση του κτιρίου έξω από τα αρχικά τείχη της Κωνσταντινούπολης. Καθώς η πόλη επεκτεινόταν, η εκκλησία έγινε μέρος της αστικής περιοχής κοντά στα μεταγενέστερα Τείχη των Θεοδοσιανών.

Αν και μικρότερο από την Αγία Σοφία, το Καριγιέ προσφέρει μια πιο οικεία εικόνα των βυζαντινών καλλιτεχνικών παραδόσεων. Εντάσσεται ιδιαίτερα καλά σε μια διαδρομή που καλύπτει την Εδιρνέκαπου, τα τείχη της πόλης, το Μπαλτ και τον Χρυσό Κέρας.

Τα Αρχαιολογικά Μουσεία της Κωνσταντινούπολης προσφέρουν απαραίτητο πλαίσιο για πολλά από τα μνημεία που φαίνονται γύρω από την πόλη. Οι συλλογές τους περιλαμβάνουν αντικείμενα από την Ανατολία, τη Μεσοποταμία, τη αρχαία Εγγύς Ανατολή, τον ελληνικό και ρωμαϊκό κόσμο και την οθωμανική περίοδο.

Το συγκρότημα του μουσείου είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για τους επισκέπτες που θέλουν να κατανοήσουν τους πολιτισμούς που επηρέασαν την Κωνσταντινούπολη πριν και κατά τη διάρκεια της βυζαντινής εποχής. Γλυπτά, σαρκοφάγοι, επιγραφές και αρχιτεκτονικά θραύσματα συνδέουν την πόλη με μια πολύ ευρύτερη ιστορική περιοχή.

Η τοποθεσία του κοντά στο Ανάκτορο Τοπκαπί και το Πάρκο Γκιουλχάνε το καθιστά πρακτικό για να συμπεριληφθεί σε μια μέρα με επίκεντρο την ιστορία, αν και για να εξερευνήσει κανείς σωστά τις συλλογές απαιτείται επιπλέον χρόνος.